sluizen

Een sluis of sas is een waterbouwkundig kunstwerk in een waterkering tussen twee waterwegen met een verschillend waterpeil. De sluis dient om water te keren,maar kan ook schepen laten passeren.Dit gebeurt door beweegbare deuren. Voor het doorlaten van schepen wordt soms sluisgeld (een soort belasting) betaald.

Het woord sluis is afkomstig van het Oud-Franse excluse (later écluse), dat weer uit het Middellatijn exclûse ontstaan is, en wil zeggen: 'wat buitengesloten is'.

Bediening

Sluizen werden vroeger met de hand bediend. Net als bij bruggen en gemalen is de bediening tegenwoordig meestal geautomatiseerd, bijvoorbeeld met behulp van SCADA (afkorting van Supervisory Control And Data Acquisition). Hierdoor kan de bediening ook steeds vaker op afstand plaatsvinden.

Soorten

Men onderscheidt twee typen sluizen:

  • met scheepvaartfunctie:

    • de schutsluis, (ook wel: verlaat), met tenminste twee stel deuren een schutkolk vormend en geschikt voor het doorlaten (het schutten) van schepen.
  • voor de waterhuishouding:

    • de spui- of keersluis, ook wel zijl in Nederland, houdt met een (soms twee) stel sluisdeuren of een afsluiter water tegen en dient voor het spuien van water.
    • de inlaat- of duikersluis.
    • de waaiersluis waarmee o.a. geïnundeerd kan worden.

Andere betekenis

In een andere betekenis wordt het woord sluis ook gebruikt voor een tussenruimte of overgang tussen twee gebieden, bestaande uit twee deuren die niet gelijktijdig geopend worden:

  • astronauten begeven zich vanuit een ruimteschip naar de ruimte via een luchtsluis;

  • duikers verlaten een duikboot via een sluis;

  • verpleegkundigen komen in een steriele kamer via een aseptische sluis;

  • een doka, waarin fotografisch materiaal wordt verwerkt, kan toegankelijk zijn via een sluis;

  • een gevangenis of bank kan toegankelijk zijn via een sluis, zodat onbevoegden niet in een keer kunnen doorlopen, zie sluis (beveiliging).

Plaatsnamen

Enkele plaatsnamen die zijn afgeleid van sluis, van Sas of van Verlaat:

  • Benedensas

  • Goese Sas

  • Hellevoetsluis

  • Maassluis

  • Sas van Gent

  • Sluis

  • Sluiskil

  • Strijensas

  • Verlaat

  • Woerdense Verlaat

  • Zwartsluis



Realisatie: TiDi Graphics